Nhiều gia đình có khu mộ đã được xây dựng từ nhiều năm trước bằng gạch, xi măng hoặc nhiều loại vật liệu khác nhau. Sau thời gian sử dụng, khu mộ có thể xuất hiện tình trạng xuống cấp, bố cục thiếu đồng bộ, nền thấp, lối đi chật hoặc không còn phù hợp với nhu cầu của gia đình.

Khi đó, một phương án thường được cân nhắc là cải tạo khu mộ cũ thành Lăng mộ đá.

Tuy nhiên, cải tạo không đơn giản là tháo bỏ toàn bộ rồi xây mới. Với những khu mộ đã có nhiều phần mộ, điều quan trọng nhất là phải đánh giá hiện trạng, xác định phần nào nên giữ, phần nào cần sửa và phần nào cần làm mới.

Một phương án tốt cần giải quyết đồng thời nhiều vấn đề:

Giữ được những hạng mục còn phù hợp;
Tạo bố cục mới đồng bộ hơn;
Đảm bảo lối đi và khoảng cách giữa các Mộ;
Xử lý nền và thoát nước;
Dự trù vị trí cho tương lai;
Kiểm soát chi phí cải tạo.

Vì vậy, trước khi thi công, gia đình nên xem việc cải tạo Lăng mộ đá như một bài toán quy hoạch lại toàn bộ khuôn viên.

Khi nào nên cải tạo khu mộ cũ?

Không phải khu mộ cũ nào cũng cần xây lại hoàn toàn.

Có thể cân nhắc cải tạo khi xuất hiện một hoặc nhiều tình trạng như:

Mộ bị nứt, bong bề mặt;
Bia xuống cấp;
Nền bị lún hoặc đọng nước;
Các phần Mộ có kích thước và kiểu dáng quá khác nhau;
Lối đi quá hẹp;
Khuôn viên không có Cổng hoặc Lan can;
Gia đình muốn bổ sung Lăng thờ;
Cần sắp xếp lại không gian để có thêm vị trí trong tương lai.

Nếu phần lớn công trình vẫn ổn định và bố cục còn hợp lý, có thể chỉ cần sửa từng hạng mục thay vì phá toàn bộ.

Ưu điểm của việc cải tạo lăng mộ đá, xây/sửa lăng mộ bằng đá xanh tự nhiên.

1. Đánh giá hiện trạng trước khi quyết định cải tạo

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất.

Cần kiểm tra toàn bộ khu mộ theo từng nhóm.

Phần Mộ

Kiểm tra:

Thân Mộ;
Bia;
Nắp;
Chân;
Các vị trí nứt hoặc sứt.

Nền

Kiểm tra:

Có lún không;
Có nứt không;
Có đọng nước không;
Cao độ có thấp hơn đường xung quanh không.

Cổng và Lan can

Kiểm tra:

Còn chắc chắn không;
Có phù hợp với thiết kế mới không;
Có thể giữ lại không.

Lăng thờ

Nếu đã có, cần xem:

Kích thước;
Vị trí;
Kiểu dáng;
Tình trạng kết cấu.

Sau khi khảo sát, mới nên quyết định:

Giữ – sửa – thay mới – bổ sung.

2. Không nên mặc định “cải tạo = phá hết”

Đây là lỗi khá phổ biến.

Nhiều gia đình khi muốn làm lại khu mộ thường nghĩ phải tháo bỏ toàn bộ.

Thực tế, có thể có những hạng mục vẫn còn tốt và phù hợp với thiết kế mới.

Ví dụ:

Bia đá còn tốt;
Một số Mộ đá mới làm;
Lan can còn chắc chắn;
Nền chỉ cần xử lý cục bộ.

Nếu giữ được phần còn phù hợp, gia đình có thể:

Giảm chi phí;
Rút ngắn thời gian;
Hạn chế thi công không cần thiết.

3. Đo lại toàn bộ khu đất xây/sửa lăng mộ đá

Khi cải tạo, không nên dùng kích thước cũ theo trí nhớ.

Cần đo lại:

Chiều dài;
Chiều rộng;
Các góc;
Vị trí từng Mộ;
Khoảng cách giữa các Mộ;
Vị trí Cổng;
Vị trí Lăng thờ;
Cao độ.

Nếu khu đất méo hoặc có nhiều Mộ cũ, càng cần bản vẽ hiện trạng.

Một sơ đồ chính xác sẽ giúp nhìn rõ:

Khu nào đang chật;
Khu nào còn trống;
Có thể tạo trục mới hay không.

4. Xác định Mộ nào phải giữ nguyên vị trí

Đây là vấn đề cần làm rõ ngay từ đầu.

Trong nhiều trường hợp, gia đình không muốn hoặc không thể thay đổi vị trí một số phần Mộ.

Khi đó, thiết kế phải đi theo hiện trạng.

Không nên vẽ một khu Lăng hoàn toàn mới rồi cố ép các Mộ cũ vào.

Cách hợp lý hơn là:

Lấy vị trí Mộ hiện có làm dữ liệu đầu vào cho quy hoạch mới.

5. Xác định số lượng Mộ hiện tại và tương lai

Một khu mộ cải tạo thường phục vụ lâu dài.

Do đó cần tính:

Số Mộ hiện có;
Số Mộ dự kiến bổ sung;
Vị trí dự phòng.

Không cần xây sẵn Mộ khi chưa sử dụng.

Nhưng nên chừa không gian.

Nếu cải tạo xong mà toàn bộ diện tích đã kín, sau này rất khó mở rộng.

6. Có nên đồng bộ tất cả các Mộ đá?

Tùy từng trường hợp.

Nếu các Mộ cũ quá khác nhau về:

Kiểu dáng;
Cao độ;
Màu sắc;

gia đình có thể chọn phương án đồng bộ dần.

Không nhất thiết phải thay toàn bộ cùng lúc.

Có thể:

Giữ các Mộ còn tốt;
Làm các Mộ mới theo một mẫu thống nhất;
Sau này thay dần phần cũ.

Điều quan trọng là ngay từ đầu nên xác định một ngôn ngữ chung về:

Kích thước;
Vật liệu;
Hoa văn;
Cao độ.

Mau-Mo-da-xanh-reu-81x127cm-ban-chay-tai-Lang-nghe-da-Ninh-Binh.jpg

7. Có nên ốp đá lên Mộ cũ?

Một số gia đình muốn giữ phần xây cũ và ốp đá bên ngoài.

Phương án này có thể phù hợp trong một số trường hợp, nhưng cần kiểm tra hiện trạng.

Nếu kết cấu cũ:

Nứt nhiều;
Lún;
Bong;
Không ổn định;

thì chỉ ốp đá bên ngoài không giải quyết được nguyên nhân gốc.

Vì vậy, không nên coi ốp đá là giải pháp cho mọi Mộ cũ.

8. Khi nào nên xây lại Mộ hoàn toàn?

Có thể cân nhắc khi:

Hình khối cũ xuống cấp nặng;
Kích thước không phù hợp với quy hoạch mới;
Mộ bị nghiêng hoặc lún;
Gia đình muốn đồng bộ toàn bộ khu.

Tuy nhiên, trước khi tháo dỡ, cần xem xét điều kiện thực tế và thực hiện theo tập quán gia đình.

9. Xử lý nền là việc rất quan trọng

Khu Mộ cũ thường có vấn đề về nền hơn khu xây mới.

Một số dấu hiệu thường gặp:

Nền thấp;
Nước mưa đọng;
Gạch lát bong;
Các khu vực lún không đều.

Nếu chỉ thay Mộ và Lan can mà không xử lý nền, công trình mới có thể vẫn bất tiện.

Do đó, cải tạo nên xem xét:

Tôn nền;
Làm lại mặt sân;
Điều chỉnh cao độ;
Tạo độ dốc thoát nước.

10. Có nên nâng toàn bộ nền khu Lăng?

Không phải lúc nào cũng cần.

Chỉ nên nâng khi có vấn đề thực tế như:

Khu đất thấp;
Mưa bị ngập;
Đường bên ngoài đã cao hơn.

Nếu nâng, cần tính ảnh hưởng tới:

Bậc lên xuống;
Cổng;
Các Mộ cũ;
Khu đất bên cạnh.

Nâng nền quá cao có thể tạo thêm bất tiện.

Đơn vị tư vấn xây Lăng Mộ đá Uy tín tại Ninh Bình

11. Xử lý thoát nước trước khi làm đá

Đây là việc nên làm ngay từ thiết kế.

Cần xác định:

Nước sẽ thoát về đâu;
Điểm thấp nhất;
Khu nào dễ đọng.

Không nên hoàn thiện toàn bộ Mộ và nền rồi mới xử lý thoát nước.

Nếu làm sau, có thể phải tháo phá.

12. Quy hoạch lại lối đi

Nhiều khu mộ cũ được hình thành dần qua nhiều năm nên lối đi thường không đồng đều.

Khi cải tạo, có thể tận dụng cơ hội để tạo:

Lối chính;
Lối phụ;
Khoảng đứng trước Mộ.

Lối đi nên đủ để:

Thắp hương;
Vệ sinh;
Bảo trì;
Di chuyển thuận tiện.

13. Có nên tạo trục chính mới?

Có thể, nếu hiện trạng cho phép.

Trục chính thường giúp khu Lăng có bố cục rõ hơn.

Có thể theo hướng:

Cổng → sân → khu Mộ → Lăng thờ.

Tuy nhiên, với khu Mộ cũ, không nên cố tạo trục chính nếu điều đó khiến phải thay đổi quá nhiều vị trí.

14. Bổ sung Lăng thờ đá khi cải tạo

Nhiều khu Mộ cũ chưa có Lăng thờ.

Khi cải tạo, gia đình có thể cân nhắc bổ sung.

Tuy nhiên, cần kiểm tra:

Có đủ diện tích không;
Có làm hẹp lối đi không;
Tỷ lệ có phù hợp không.

Khu nhỏ không nhất thiết phải làm Lăng thờ lớn.

Có thể lựa chọn một thiết kế gọn.

15. Bổ sung Cổng đá

Cổng có thể giúp khuôn viên rõ ràng hơn.

Khi cải tạo cần xem:

Mặt tiền;
Chiều rộng lối vào;
Xe có cần vào khu vực thi công không.

Nếu khu nhỏ, Cổng hai trụ thường phù hợp hơn Cổng Tam quan.

Không nên làm Cổng quá lớn so với toàn khu.

16. Bổ sung Lan can đá đẹp

Lan can giúp tạo ranh giới và sự đồng bộ.

Tuy nhiên, nếu khu đất nhỏ, cần cân nhắc chiều cao và độ dày.

Lan can quá lớn có thể làm không gian bị kín.

Khi cải tạo, cần đo chính xác chu vi để tránh thiếu hoặc thừa cấu kiện.

17. Có nên bổ sung Cuốn thư đá?

Cuốn thư là hạng mục tùy chọn.

Nếu khu đất đủ sâu, có thể cân nhắc.

Nếu khu nhỏ, không nên cố thêm Cuốn thư chỉ để đủ bộ.

Lối đi và không gian sử dụng nên được ưu tiên hơn.

18. Chọn vật liệu khi cải tạo

Có hai trường hợp.

Cải tạo toàn bộ

Có thể chọn một loại đá chủ đạo:

Đá xanh đen;
Đá xanh rêu;
Granite.

Giữ lại nhiều hạng mục cũ

Khi đó cần chọn vật liệu mới sao cho tương đối hài hòa với phần còn lại.

Không phải lúc nào cũng cần giống màu 100%.

Quan trọng là tổng thể không bị quá lệch.

19. Có nên dùng đá mới giống hệt đá cũ?

Nếu tìm được cùng loại và cùng màu thì tốt.

Nhưng với đá tự nhiên, đặc biệt sau nhiều năm, màu sắc có thể khác do:

Lô đá;
Thời gian sử dụng;
Bề mặt cũ đã phong hóa.

Do đó, mục tiêu hợp lý hơn là:

Hài hòa tương đối, không nhất thiết giống tuyệt đối.

20. Mộ cũ bằng xi măng có thể kết hợp với Mộ đá mới không?

Có thể.

Nếu chưa có điều kiện thay toàn bộ, gia đình có thể làm mới từng phần.

Tuy nhiên, nên chọn thiết kế Mộ đá mới tương đối gọn để không tạo chênh lệch quá lớn.

Sau này có thể tiếp tục cải tạo phần còn lại.

21. Mộ gạch cũ có nên giữ?

Nếu còn tốt và gia đình muốn giữ, có thể.

Nhưng cần đánh giá:

Kết cấu;
Bề mặt;
Cao độ.

Không nên giữ chỉ vì tiết kiệm nếu Mộ đã xuống cấp nặng.

22. Có nên thay Bia khi cải tạo?

Nếu Bia cũ:

Mờ chữ;
Nứt;
Không đồng bộ;

có thể thay.

Nếu Bia còn tốt và có giá trị đối với gia đình, có thể giữ lại.

Trong trường hợp giữ Bia, cần đo chính xác để thiết kế cấu kiện mới bao quanh phù hợp.

23. Hoa văn khi cải tạo nên chọn thế nào?

Với khu cải tạo, nên ưu tiên:

Ít chủ đề;
Hoa văn nhẹ;
Tính đồng bộ.

Nếu các Mộ cũ đã có nhiều phong cách khác nhau, không nên bổ sung thêm quá nhiều họa tiết mới.

Có thể chọn một chủ đề thống nhất cho phần mới như:

Hoa sen;
Hoa lá;
Tứ quý.

24. Có nên làm lại tất cả Mộ cùng một kích thước?

Không nhất thiết.

Trong thực tế, vị trí Mộ cũ có thể không cho phép.

Điều quan trọng hơn là:

Cùng phong cách;
Cao độ tương đối hài hòa;
Khoảng cách hợp lý.

Không nên cố làm tất cả giống hệt nếu phải phá quá nhiều hiện trạng.

25. Xử lý khu Mộ bị chật

Nếu khu Mộ đã quá chật, cần ưu tiên:

Lối đi;
Khoảng trống sử dụng.

Không nên thêm nhiều hạng mục phụ.

Có thể bỏ:

Cuốn thư;
Đèn đá;
Một số cấu kiện trang trí.

Mục tiêu là tạo không gian dễ sử dụng hơn sau cải tạo.

Khu Lăng Mộ với nhiều mẫu mộ đá đơn tam sơn phổ biến.

26. Xử lý khu Mộ rộng nhưng bố trí rời rạc

Nếu diện tích đủ nhưng các Mộ nằm rải rác, có thể dùng:

Lối đi;
Lan can;
Cây xanh;
Lăng thờ;

để tạo liên kết tổng thể.

Không phải lúc nào cũng cần di chuyển Mộ.

Đôi khi chỉ cần tổ chức lại không gian xung quanh là đã cải thiện đáng kể.

27. Có nên trồng cây khi cải tạo khu Lăng?

Có thể.

Nhưng nên chọn cây:

Không có bộ rễ quá lớn;
Không che khuất Mộ;
Dễ chăm sóc.

Không nên trồng cây lớn quá sát:

Mộ;
Lan can;
Nền.

Cây xanh nên là phần bổ trợ, không làm ảnh hưởng cấu kiện.

28. Cải tạo khu Lăng Công giáo

Với khu Mộ Công giáo, cần giữ phong cách phù hợp.

Có thể sử dụng:

Thánh giá;
Hình khối gọn;
Hoa văn nhẹ.

>>> Xem thêm: Mẫu Mộ đá công giáo đẹp

Nếu giữ nhiều Mộ cũ, nên tìm cách đồng bộ:

Bia;
Cao độ;
Viền;
Vật liệu.

Không nên áp nguyên thiết kế Lăng mộ truyền thống vào khu Công giáo.

Mo-Cong-giao-da-xanh-reu-Thanh-Hoa-Xay-Mo-Cong-giao-tai-Nghe-An.png

29. Cải tạo khu Mộ dòng họ

Với khu dòng họ, quy hoạch lâu dài đặc biệt quan trọng.

Nên xác định:

Khu vực hiện tại;
Vị trí thế hệ sau;
Lối đi;
Khu thờ chung.

Nếu diện tích lớn, có thể chia thành các khu nhỏ nhưng vẫn giữ một trục hoặc ngôn ngữ chung.

30. Có nên làm từng giai đoạn?

Có.

Đây là phương án khá phù hợp với cải tạo.

Ví dụ:

Giai đoạn 1

Xử lý nền;
Làm lại Mộ xuống cấp.

Giai đoạn 2

Lan can;
Cổng.

Giai đoạn 3

Lăng thờ;
Các Mộ còn lại.

Quan trọng là phải có bản thiết kế tổng thể trước.

31. Ưu tiên gì nếu ngân sách hạn chế?

Nên ưu tiên:

Nền và thoát nước.
Các Mộ xuống cấp.
Lối đi.
Lan can nếu cần.

Các hạng mục có thể làm sau:

Cuốn thư;
Đèn đá;
Trang trí phụ.

Không nên dành phần lớn ngân sách cho Cổng hoặc Hoa văn trong khi nền vẫn chưa được xử lý tốt.

32. Chi phí cải tạo phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Phụ thuộc vào:

Số Mộ cần sửa;
Số Mộ xây mới;
Khối lượng tháo dỡ;
Xử lý nền;
Vật liệu;
Lăng thờ;
Cổng;
Lan can;
Vận chuyển.

Khu Mộ cũ có thể phát sinh những công việc chỉ thấy rõ sau khi khảo sát.

Vì vậy, báo giá nên dựa trên hiện trạng thực tế.

33. Cải tạo có rẻ hơn xây mới không?

Không thể trả lời chung.

Nếu giữ được nhiều hạng mục, chi phí có thể thấp hơn.

Nhưng nếu khu cũ xuống cấp nặng và cần:

Tháo dỡ;
Xử lý nền;
Làm lại gần như toàn bộ;

thì chi phí có thể gần với xây mới.

Vì vậy, nên so sánh hai phương án:

Cải tạo có chọn lọc và làm mới toàn bộ.

34. Có nên yêu cầu hai phương án báo giá?

Rất nên.

Ví dụ:

Phương án A

Giữ 4 Mộ cũ, làm mới 2 Mộ và Lan can.

Phương án B

Làm mới toàn bộ 6 Mộ.

Khi có hai phương án, gia đình dễ cân nhắc hơn dựa trên:

Chi phí;
Thẩm mỹ;
Thời gian.

35. Cần khảo sát những gì về đường thi công?

Khu Mộ cũ thường nằm ở:

Nghĩa trang;
Đường nhỏ;
Khu vực xa đường chính.

Do đó cần kiểm tra:

Xe tải có vào được không;
Cẩu có vào được không;
Có phải trung chuyển không.

Nếu không khảo sát, chi phí vận chuyển có thể phát sinh khá lớn.

36. Có cần bản vẽ 3D khi cải tạo?

Không bắt buộc nhưng rất hữu ích.

Đặc biệt khi giữ lại nhiều Mộ cũ, phối cảnh giúp gia đình nhìn thấy:

Phần cũ;
Phần mới;
Cổng;
Lăng thờ.

Tuy nhiên, vẫn phải có bản vẽ mặt bằng kích thước.

Mau-Mo-da-don-tam-son-dep-Mo-don-gia-tot-tai-Ninh-Binh.png

37. Không nên chỉ nhìn phối cảnh đẹp

Một phối cảnh đẹp chưa chắc phù hợp hiện trạng.

Cần kiểm tra:

Mộ cũ có đúng vị trí không;
Kích thước có chính xác không;
Lối đi có đủ không.

Phối cảnh chỉ có giá trị khi được xây dựng trên số liệu thực tế.

38. Các bước cải tạo khu mộ cũ thành Lăng mộ đá

Một quy trình hợp lý có thể gồm:

Bước 1: Khảo sát hiện trạng

Đo và chụp ảnh toàn bộ.

Bước 2: Phân loại hạng mục

Giữ – sửa – bỏ – làm mới.

Bước 3: Xác định số Mộ tương lai

Chừa vị trí.

Bước 4: Lên mặt bằng

Bố trí Mộ, lối đi, Lăng thờ, Cổng.

Bước 5: Chọn vật liệu

Đá xanh hoặc granite tùy phong cách.

Bước 6: Duyệt thiết kế

Kiểm tra kích thước.

Bước 7: Xử lý nền

San, tôn và thoát nước nếu cần.

Bước 8: Chế tác hạng mục mới

Tại xưởng.

Bước 9: Vận chuyển và lắp đặt

Theo thứ tự phù hợp.

Bước 10: Hoàn thiện và kiểm tra

Vệ sinh, thoát nước, chữ Bia.

39. Những lỗi thường gặp khi cải tạo khu Mộ cũ

Chỉ sửa phần nhìn thấy

Nhưng không xử lý nền.

Làm thêm Mộ mà không quy hoạch

Khu ngày càng chật.

Làm Cổng trước

Sau đó không đưa được cấu kiện lớn vào.

Chọn mẫu mới quá khác phần cũ

Tổng thể thiếu đồng bộ.

Không đo Mộ cũ chính xác

Cấu kiện mới không khớp.

Thay đổi thiết kế khi đang thi công

Phát sinh chi phí.

Không tính vị trí tương lai

Sau vài năm lại phải cải tạo tiếp.

Khuon-vien-dat-Lang-tho-da-can-bo-tri-nhung-gi.png

40. Checklist trước khi quyết định cải tạo

Gia đình nên trả lời các câu hỏi:

Có bao nhiêu Mộ hiện tại?
Mộ nào còn tốt?
Mộ nào xuống cấp?
Nền có bị lún hoặc ngập không?
Có cần thêm vị trí tương lai không?
Có cần Lăng thờ không?
Có cần Cổng và Lan can không?
Khu đất còn bao nhiêu diện tích trống?
Xe vận chuyển có vào được không?
Ngân sách ưu tiên cho hạng mục nào?

41. Checklist khi nghiệm thu

Sau cải tạo nên kiểm tra:

Mộ mới có thẳng hàng không;
Mộ cũ và mới có quá lệch cao độ không;
Lan can có đều không;
Cổng có cân không;
Nền có thoát nước không;
Chữ Bia có đúng không;
Có vị trí nào dễ vấp hoặc khó đi không;
Các cấu kiện đá có sứt mẻ bất thường không.

Kết luận

Cải tạo khu mộ cũ thành Lăng mộ đá không nên bắt đầu bằng việc chọn mẫu đẹp nhất, mà phải bắt đầu từ hiện trạng thực tế.

Trình tự hợp lý là:

Khảo sát → Phân loại hạng mục → Quy hoạch lại mặt bằng → Xử lý nền → Thiết kế phần mới → Chế tác → Lắp đặt → Hoàn thiện.

Trong đó, điều quan trọng nhất là xác định rõ:

Mộ nào giữ;
Mộ nào sửa;
Mộ nào làm mới;
Khu vực nào cần dự phòng.

Một phương án cải tạo tốt không nhất thiết phải thay toàn bộ.

Mẫu Mộ đá 1 mái rộng 81cm x 127cm. — **Mẫu Mộ đá 1 mái** rộng 81cm x 127cm.

Nhiều trường hợp, chỉ cần:

Làm lại nền;
Đồng bộ một số Mộ;
Bổ sung Lan can;
Điều chỉnh lối đi;
Thêm Lăng thờ vừa phải;

là đã giúp khu Mộ trở nên gọn gàng và đồng bộ hơn.

Mục tiêu cuối cùng không phải là làm càng nhiều hạng mục càng tốt, mà là tạo được một khu Lăng mộ đá có bố cục hợp lý, sử dụng thuận tiện, dễ chăm sóc và có khả năng đáp ứng nhu cầu lâu dài của gia đình hoặc dòng họ.