Khi xây dựng Lăng mộ đá, một trong những vấn đề quan trọng nhất là xác định kích thước và bố trí mặt bằng sao cho hợp lý.
Nhiều gia đình thường bắt đầu bằng câu hỏi:
“Khu Lăng mộ nên rộng bao nhiêu?”
Hoặc:
“Mỗi ngôi Mộ đá nên cách nhau bao nhiêu?”
Thực tế, không có một kích thước cố định áp dụng cho tất cả các khu Lăng mộ.
Kích thước phù hợp cần được xác định dựa trên:
- Diện tích khu đất;
- Hình dạng khu đất;
- Số lượng phần mộ;
- Số vị trí dự kiến trong tương lai;
- Kích thước từng ngôi mộ;
- Lăng thờ;
- Cổng;
- Lan can;
- Lối đi;
- Điều kiện địa hình và thoát nước.
Vì vậy, trước khi chọn một con số cụ thể, gia đình nên bắt đầu từ việc quy hoạch tổng thể.
Kích thước Lăng mộ đá là gì?
Khi nói đến kích thước Lăng mộ đá, có thể hiểu theo hai cấp độ.
Kích thước toàn khu
Bao gồm:
- Chiều dài;
- Chiều rộng;
- Diện tích tổng thể.
Kích thước từng hạng mục
Bao gồm:
- Mộ đá;
- Lăng thờ đá;
- Cổng đá;
- Lan can;
- Cuốn thư;
- Bàn lễ;
- Lối đi.
Một khu Lăng mộ đẹp phải có sự cân đối giữa hai nhóm này.
Không nên chọn kích thước từng hạng mục một cách riêng lẻ mà không nhìn vào tổng thể.
Vì sao cần quy hoạch kích thước ngay từ đầu?
Nếu không có mặt bằng tổng thể, rất dễ xảy ra các vấn đề như:
- Mộ quá lớn so với khu đất;
- Lăng thờ chiếm quá nhiều diện tích;
- Cổng rộng nhưng lối đi hẹp;
- Các ngôi mộ đặt quá sát nhau;
- Không còn chỗ cho các phần mộ sau này;
- Nền và lối đi khó thoát nước.
Đặc biệt với Lăng mộ gia đình hoặc Lăng mộ dòng họ, việc không tính trước nhu cầu tương lai có thể khiến khuôn viên bị chật chỉ sau vài năm.
Nguyên tắc đầu tiên: đo khu đất trước khi chọn mẫu
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.
Không nên làm theo trình tự:
Xem mẫu đẹp → chọn mẫu → cố đưa vào khu đất.
Nên làm:
Đo khu đất → xác định số lượng mộ → bố trí mặt bằng → chọn mẫu phù hợp.
Cách này giúp hạn chế phải điều chỉnh sau khi đã chế tác.
Cần đo những gì trước khi thiết kế?
Gia đình nên đo:
- Chiều dài khu đất;
- Chiều rộng;
- Chiều dài từng cạnh nếu đất không vuông;
- Chiều rộng lối vào;
- Cao độ nền;
- Vị trí các phần mộ hiện có;
- Khoảng cách đến ranh đất;
- Vị trí cây hoặc vật cản.
Nếu khu đất có hình dạng phức tạp, nên vẽ sơ đồ đơn giản.
Ngay cả một bản vẽ tay có kích thước rõ ràng cũng rất hữu ích.
Xác định số lượng Mộ đá
Đây là bước tiếp theo.
Cần phân biệt:
- Số mộ hiện có;
- Số mộ cần xây ngay;
- Số mộ dự kiến trong tương lai.
Ví dụ:
Hiện tại có 4 phần mộ.
Gia đình dự kiến sau này có thêm 4 vị trí.
Khi đó nên quy hoạch cho khoảng 8 vị trí từ đầu.
Không nên chỉ xây vừa đủ 4 mộ hiện tại rồi lấp kín phần đất còn lại.
Khu Lăng mộ có 2–3 ngôi nên bố trí thế nào?
Với số lượng ít, không cần thiết kế quá phức tạp.
Có thể bố trí:
- Một hàng ngang;
- Một hàng dọc;
- Hai trước một sau.
Tùy khu đất.
Lăng thờ nếu có nên có kích thước vừa phải.
Cổng và Lan can cũng nên gọn.
Với khu nhỏ, tỷ lệ quan trọng hơn số lượng hạng mục.
Khu Lăng mộ có 4–6 ngôi
Đây là nhóm khá dễ bố trí.
Có thể sử dụng:
- Hai hàng đối xứng;
- Ba mộ mỗi bên;
- Một lối đi chính ở giữa.
Lăng thờ đặt cuối trục.
Cách bố trí này tạo:
- Trật tự;
- Dễ đi lại;
- Dễ mở rộng.
Nếu khu đất đủ rộng, có thể chừa thêm khoảng trống phía sau hoặc hai bên.
Khu Lăng mộ có 7–10 ngôi
Khi số lượng tăng, cần chú trọng hơn tới:
- Khoảng cách;
- Lối đi;
- Trục chính;
- Vị trí Lăng thờ.
Không nên chỉ xếp các ngôi mộ sát nhau.
Cần đảm bảo gia đình có thể:
- Đi lại;
- Thắp hương;
- Vệ sinh;
- Tiếp cận từng mộ.
Khu Lăng mộ trên 10 ngôi
Với quy mô lớn, nên coi đây là bài toán quy hoạch.
Cần xác định:
- Nhiều hàng mộ;
- Trục chính;
- Trục phụ;
- Vị trí dự phòng;
- Khu vực thờ;
- Lối đi.
Không nên dùng một mẫu mặt bằng nhỏ rồi nhân lên.
Khu càng lớn càng cần thiết kế riêng.
Kích thước từng ngôi Mộ đá
Không có một kích thước duy nhất cho mọi ngôi mộ.
Mộ có thể khác nhau tùy:
- Loại mộ;
- Khu đất;
- Nhu cầu gia đình.
Một số kích thước thường được dùng để tham khảo như:
- 81 × 127 cm;
- 89 × 147 cm;
- 107 × 167 cm;
- 117 × 217 cm.
Đây chỉ là các kích thước tham khảo quen thuộc trong thực tế, không phải tiêu chuẩn bắt buộc.
Khi đưa vào một khu Lăng mộ, cần xem chúng có phù hợp với mặt bằng hay không.
Mộ càng lớn có càng đẹp không?
Không.
Một ngôi mộ lớn chỉ đẹp khi tỷ lệ phù hợp với khu đất.
Nếu khu nhỏ nhưng sử dụng mộ quá lớn:
- Lối đi bị hẹp;
- Tổng thể bị nặng;
- Khó bố trí thêm mộ.
Ngược lại, nếu khu rộng nhưng mộ quá nhỏ, tổng thể có thể bị loãng.
Khoảng cách giữa các Mộ đá
Không có một con số áp dụng cố định.
Khoảng cách nên đủ để:
- Người đi qua;
- Thắp hương;
- Vệ sinh;
- Sửa chữa.
Nếu khu đất hẹp, có thể giảm khoảng cách.
Nhưng không nên để hai mộ gần đến mức khó tiếp cận.
Với khu lăng có nhiều thế hệ, nên ưu tiên tính thuận tiện lâu dài.
Chiều rộng lối đi trong Lăng mộ
Lối đi là phần rất dễ bị bỏ qua.
Gia đình thường muốn tận dụng tối đa diện tích cho phần mộ.
Nhưng nếu lối đi quá hẹp, sau này sẽ bất tiện.
Lối đi cần tính theo:
- Số lượng người thường sử dụng;
- Diện tích khu đất;
- Hình thức bố trí.
Không cần quá rộng, nhưng phải đủ để đi lại thoải mái.
Lối đi chính và lối đi phụ
Với khu lớn, có thể phân biệt:
Lối chính
Từ Cổng tới Lăng thờ.
Đây thường là trục quan trọng nhất.
Lối phụ
Đi giữa các hàng Mộ.
Cách phân chia này giúp mặt bằng rõ ràng hơn.
Kích thước Lăng thờ đá
Lăng thờ là hạng mục có ảnh hưởng lớn tới tỷ lệ toàn khu.
Nếu Lăng thờ quá lớn:
- Chiếm đất;
- Che các phần Mộ;
- Tạo cảm giác nặng.
Nếu quá nhỏ:
- Thiếu điểm nhấn.
Vì vậy, kích thước nên căn cứ vào:
- Chiều rộng khu đất;
- Số lượng Mộ;
- Chiều cao tổng thể;
- Kiểu Lăng thờ.
Lăng thờ nên đặt ở đâu?
Trong nhiều thiết kế, Lăng thờ thường được đặt:
- Cuối trục chính;
- Chính giữa phía sau.
Tuy nhiên, không bắt buộc.
Nếu khu đất méo hoặc có Mộ cũ cần giữ, có thể phải điều chỉnh.
Điều quan trọng là Lăng thờ không cản:
- Lối đi;
- Việc bố trí Mộ;
- Khả năng mở rộng.
Kích thước Cổng đá
Cổng phải phù hợp với:
- Chiều rộng mặt tiền;
- Lối vào;
- Chiều cao Lan can.
Không nên chọn Cổng quá lớn.
Với khu nhỏ, Cổng hai trụ thường hợp lý hơn Cổng Tam quan.
Với khu lớn, có thể dùng Cổng rộng hơn nhưng vẫn phải cân đối.
Kích thước Lan can đá
Lan can bao quanh khuôn viên nên cần tính:
- Tổng chiều dài;
- Chiều cao;
- Vị trí Cổng;
- Vị trí các góc.
Chiều cao Lan can không nên quá lớn nếu khu lăng nhỏ.
Nếu Lan can quá cao, khuôn viên dễ bị kín và nặng.
Kích thước Cuốn thư đá
Cuốn thư thường được đặt gần Cổng.
Do đó cần tính khoảng cách giữa:
- Cổng;
- Cuốn thư;
- Mộ đầu tiên.
Nếu khu đất không đủ chiều sâu, không nên cố đặt Cuốn thư lớn.
Đây là hạng mục có thể bỏ nếu cần tiết kiệm diện tích.
Bàn lễ cần bao nhiêu diện tích?
Bàn lễ thường không chiếm quá nhiều diện tích.
Tuy nhiên, cần có khoảng trống phía trước để sử dụng.
Không nên đặt bàn sát:
- Mộ;
- Lăng thờ;
- Lối đi.
Nếu khuôn viên nhỏ, có thể chọn kích thước gọn hơn.
Cao độ nền Lăng mộ
Ngoài chiều dài và chiều rộng, cao độ cũng rất quan trọng.
Nếu nền quá thấp:
- Dễ đọng nước;
- Khó thoát nước.
Nếu nền quá cao:
- Cần nhiều bậc;
- Khó đi lại.
Cao độ cần được xác định dựa trên:
- Địa hình;
- Đường ngoài;
- Khu vực xung quanh.
Có nên nâng nền Lăng mộ?
Có thể, nếu khu vực thấp hoặc thường bị đọng nước.
Tuy nhiên, không nên nâng tùy ý.
Cần xem:
- Ranh đất;
- Độ cao các khu bên cạnh;
- Hướng thoát nước.
Nếu nâng quá cao, nước có thể chảy sang khu vực khác hoặc gây bất tiện khi đi lại.
Thoát nước ảnh hưởng đến kích thước thế nào?
Rất nhiều.
Khi quy hoạch, cần chừa:
- Rãnh;
- Khoảng thoát;
- Độ dốc.
Nếu chỉ tính kích thước Mộ và Lăng thờ mà không tính thoát nước, sau này có thể phải phá nền để sửa.
Kích thước Lăng mộ đá theo Lỗ Ban
Nhiều gia đình quan tâm đến thước Lỗ Ban.
Đây là một yếu tố thuộc tập quán và quan niệm truyền thống.
Nếu gia đình muốn tham khảo, có thể sử dụng thước Lỗ Ban để chọn kích thước trong một khoảng đã được xác định là phù hợp về mặt thực tế.
Ví dụ:
Sau khi tính toán, chiều dài Mộ phù hợp nằm trong khoảng 160–170 cm.
Lúc này có thể chọn một con số phù hợp trong khoảng đó.
Không nên làm ngược lại:
Chọn một số Lỗ Ban trước rồi ép toàn bộ thiết kế theo số đó.
Có kích thước chuẩn cho Lăng mộ đá không?
Không.
Mỗi khu đất có:
- Diện tích khác;
- Hình dạng khác;
- Số lượng Mộ khác.
Vì vậy, các con số trên mạng chỉ nên dùng để tham khảo.
Phương án tốt nhất cần dựa trên khảo sát thực tế.
Khu đất vuông dễ bố trí thế nào?
Đất vuông hoặc gần vuông thường dễ bố trí.
Có thể:
- Đặt Cổng giữa;
- Tạo trục chính;
- Bố trí Mộ hai bên;
- Đặt Lăng thờ cuối.
Đây là dạng mặt bằng dễ tạo sự cân đối.
Khu đất hình chữ nhật
Nếu đất dài:
Có thể bố trí theo chiều sâu.
Nếu đất rộng:
Có thể bố trí nhiều hàng ngang.
Điều quan trọng là lựa chọn trục chính phù hợp.
Khu đất hẹp ngang
Với đất hẹp ngang, nên ưu tiên:
- Mộ kích thước gọn;
- Cổng đơn giản;
- Bố trí theo chiều sâu.
Không nên sử dụng:
- Cổng Tam quan lớn;
- Lăng thờ quá rộng.
Khu đất rộng ngang
Với khu rộng, có thể:
- Tạo khoảng sân;
- Bố trí Mộ thành nhiều cụm.
Tuy nhiên, cần tránh trải toàn bộ công trình thành một hàng quá dài.
Nên có điểm nhấn trung tâm.
Khu đất méo
Không nên cố biến toàn bộ ranh đất thành hình vuông.
Có thể:
- Giữ Lan can theo ranh;
- Tạo một khu bố trí Mộ vuông vắn bên trong.
Cách này giúp tận dụng diện tích tốt hơn.
Khu Lăng mộ cải tạo từ Mộ cũ
Đây là trường hợp phức tạp hơn.
Vị trí Mộ hiện có thường là yếu tố khó thay đổi.
Do đó, trước tiên phải đo:
- Từng Mộ;
- Khoảng cách;
- Cao độ;
- Lối đi.
Sau đó mới xác định:
- Hạng mục nào giữ;
- Hạng mục nào sửa;
- Hạng mục nào bổ sung.
Không nên vẽ một mặt bằng hoàn toàn mới rồi cố áp vào khu Mộ cũ.
Có nên dồn Mộ sát nhau để tiết kiệm diện tích?
Không nên quá sát.
Mục tiêu không chỉ là chứa được nhiều Mộ.
Khu lăng còn cần:
- Lối đi;
- Khoảng trống;
- Không gian sử dụng.
Nếu quá chật, sau này khó:
- Vệ sinh;
- Sửa chữa;
- Tiếp cận.
Chừa bao nhiêu vị trí dự phòng?
Tùy nhu cầu của từng gia đình.
Không có số lượng cố định.
Nhưng nếu đây là khu Mộ dành cho nhiều thế hệ, nên thảo luận trước về kế hoạch dài hạn.
Không nhất thiết phải xây sẵn.
Chỉ cần quy hoạch sẵn vị trí.
Có nên chia khu Lăng mộ thành nhiều giai đoạn?
Có.
Nếu ngân sách chưa đủ, có thể làm theo giai đoạn.
Ví dụ:
Giai đoạn 1
- Nền;
- Mộ hiện tại.
Giai đoạn 2
- Lan can;
- Cổng.
Giai đoạn 3
- Lăng thờ;
- Các phần Mộ bổ sung.
Nhưng dù chia giai đoạn, vẫn nên có mặt bằng hoàn chỉnh ngay từ đầu.
Quy hoạch theo ngân sách
Khi ngân sách giới hạn, không nên giảm kích thước lối đi quá mức.
Nên ưu tiên:
- Mặt bằng;
- Nền;
- Mộ;
- Các hạng mục chính.
Các hạng mục trang trí có thể bổ sung sau.
Ví dụ:
- Cuốn thư;
- Đèn đá;
- Trang trí phụ.
Kích thước và chi phí có liên quan thế nào?
Có.
Kích thước càng lớn thường:
- Tốn nhiều đá hơn;
- Nhiều công chế tác hơn;
- Vận chuyển khó hơn.
Tuy nhiên, giá không chỉ phụ thuộc diện tích.
Còn có:
- Loại đá;
- Hoa văn;
- Số lượng hạng mục.
Do đó, không thể chỉ nhìn kích thước để xác định giá.
Kích thước và hoa văn
Kích thước nhỏ thì không nên dùng hoa văn quá lớn.
Kích thước lớn cũng không có nghĩa phải chạm nhiều.
Hoa văn cần tỷ lệ với bề mặt.
Ví dụ:
Một tấm bưng nhỏ không phù hợp với một mảng Rồng quá lớn và quá nhiều chi tiết.
Kích thước và vật liệu
Một số loại đá có thể phù hợp với những kiểu thiết kế nhất định.
Ví dụ:
- Đá xanh thường dùng cho thiết kế chạm khắc;
- Granite phù hợp với nhiều thiết kế hình khối gọn.
Việc lựa chọn vật liệu nên được thực hiện sau khi đã có kích thước sơ bộ.
Kích thước và phong cách
Phong cách truyền thống thường có:
- Mái;
- Hoa văn;
- Cấu kiện nhiều hơn.
Vì vậy, cần nhiều không gian hơn.
Phong cách tối giản có thể:
- Gọn;
- Ít chi tiết.
Phù hợp hơn với khu đất nhỏ.
10 bước quy hoạch kích thước Lăng mộ đá
Bước 1: Đo ranh khu đất
Đo chính xác các cạnh.
Bước 2: Đánh dấu Mộ hiện có
Nếu có.
Bước 3: Xác định số lượng Mộ
Cả hiện tại và tương lai.
Bước 4: Chọn loại Mộ
Không mái, có mái, Mộ tròn hay Mộ đôi.
Bước 5: Xác định Lăng thờ
Có hay không và kích thước sơ bộ.
Bước 6: Bố trí lối đi
Trước khi lấp đầy Mộ.
Bước 7: Bố trí Cổng và Lan can
Theo ranh đất.
Bước 8: Tính cao độ và thoát nước
Không bỏ qua.
Bước 9: Điều chỉnh kích thước
Có thể tham khảo Lỗ Ban nếu gia đình có nhu cầu.
Bước 10: Duyệt bản vẽ
Trước khi chế tác.
Những sai lầm thường gặp khi chọn kích thước Lăng mộ
Chọn mẫu trước khi đo đất
Dễ không vừa.
Chỉ tính số Mộ hiện tại
Sau này thiếu chỗ.
Đặt Mộ quá sát nhau
Khó đi lại.
Lăng thờ quá lớn
Chiếm diện tích.
Cổng quá rộng
Lấn vào mặt bằng.
Không tính Cuốn thư
Sau này thêm vào bị chật.
Không tính thoát nước
Gây đọng nước.
Chỉ dựa vào Lỗ Ban
Bỏ qua công năng thực tế.
Kinh nghiệm cho khu Lăng mộ gia đình
Với khu gia đình, nên ưu tiên:
- Gọn;
- Đồng bộ;
- Dễ chăm sóc.
Không nhất thiết phải có đầy đủ mọi hạng mục.
Nếu chỉ có 3–4 phần Mộ, một thiết kế nhỏ nhưng cân đối có thể phù hợp hơn một khu quá cầu kỳ.
Kinh nghiệm cho khu Lăng mộ dòng họ
Với khu dòng họ, nên ưu tiên:
- Quy hoạch dài hạn;
- Vị trí dự phòng;
- Lối đi;
- Khả năng mở rộng.
Đặc biệt nên lưu lại:
- Bản vẽ;
- Kích thước;
- Vị trí từng Mộ.
Sau này sẽ dễ bổ sung hơn.
Kết luận
Kích thước Lăng mộ đá không nên được lựa chọn dựa trên một con số có sẵn.
Một phương án tốt phải bắt đầu từ:
Khu đất → số lượng Mộ → nhu cầu tương lai → mặt bằng → kích thước từng hạng mục.
Trong đó, cần đặc biệt quan tâm tới:
- Lối đi;
- Khoảng cách giữa các Mộ;
- Kích thước Lăng thờ;
- Cổng;
- Lan can;
- Cao độ;
- Thoát nước.
Nếu gia đình có tập quán sử dụng thước Lỗ Ban, nên coi đây là bước tham khảo sau khi đã có khoảng kích thước thực tế phù hợp.
Một khu Lăng mộ đá đẹp không nhất thiết phải thật lớn.
Điều quan trọng là các tỷ lệ hợp lý, sử dụng thuận tiện và có khả năng đáp ứng nhu cầu lâu dài của gia đình hoặc dòng họ.
Câu hỏi thường gặp về Kích thước Lăng mộ đá
Kích thước Lăng mộ đá bao nhiêu là hợp lý?
Không có một kích thước chung. Cần căn cứ vào diện tích khu đất, số lượng Mộ và các hạng mục dự kiến.
Mỗi Mộ đá nên cách nhau bao nhiêu?
Không có con số cố định. Khoảng cách nên đủ để đi lại, thắp hương và vệ sinh thuận tiện.
Khu Lăng mộ nhỏ có cần Lăng thờ không?
Không bắt buộc. Nếu khu đất nhỏ, có thể ưu tiên Mộ, lối đi và các hạng mục cần thiết trước.
Có nên chọn kích thước theo thước Lỗ Ban?
Có thể tham khảo nếu phù hợp với tập quán gia đình, nhưng nên chọn sau khi đã xác định khoảng kích thước thực tế.
Có cần chừa vị trí Mộ cho tương lai không?
Rất nên nếu đây là khu Mộ gia đình hoặc dòng họ được sử dụng lâu dài.
Khu đất méo có làm Lăng mộ đá được không?
Có. Có thể giữ ranh khu đất và tạo một bố cục vuông vắn hơn ở phần lõi bên trong.
Kích thước Mộ càng lớn càng tốt phải không?
Không. Mộ phải cân đối với diện tích và các hạng mục xung quanh.
Có cần bản vẽ trước khi làm không?
Nên có. Bản vẽ giúp kiểm soát vị trí, khoảng cách, kích thước và khả năng mở rộng.
