Khi tìm hiểu về Lăng mộ đá, nhiều gia đình thường nghĩ đơn giản rằng đây chỉ là một khu vực có nhiều ngôi mộ được xây bằng đá. Thực tế, một khu lăng mộ hoàn chỉnh có thể gồm nhiều hạng mục khác nhau, được bố trí thành một tổng thể thống nhất.
Tùy theo diện tích khu đất, số lượng phần mộ, nhu cầu thờ cúng và phong cách kiến trúc, khu lăng có thể bao gồm:
- Mộ đá;
- Lăng thờ đá;
- Cổng đá;
- Lan can đá;
- Cuốn thư đá;
- Bàn lễ;
- Bậc đá;
- Nền lát đá;
- Các hạng mục phụ trợ khác.
Không phải khu lăng nào cũng bắt buộc phải có đầy đủ tất cả các hạng mục trên.
Điều quan trọng là các phần cần được lựa chọn và sắp xếp sao cho:
Đủ công năng – cân đối về tỷ lệ – thuận tiện sử dụng – đồng bộ về vật liệu và phong cách.
Vì sao cần hiểu rõ từng hạng mục trong một khu Lăng mộ đá?
Nếu không xác định rõ ngay từ đầu, rất dễ xảy ra tình trạng:
- Làm xong Mộ mới nghĩ đến Lăng thờ;
- Làm xong Lan can mới thấy Cổng quá nhỏ;
- Bổ sung Cuốn thư sau khiến lối đi bị hẹp;
- Mỗi hạng mục dùng một mẫu hoa văn khác nhau;
- Cao độ giữa các phần không đồng đều.
Vì vậy, trước khi xây dựng, gia đình nên hiểu rõ từng hạng mục có vai trò gì để quyết định:
- Cần làm hay không;
- Nên đặt ở đâu;
- Kích thước bao nhiêu;
- Phong cách thế nào;
- Có cần chạm khắc hay không.
1. Mộ đá – hạng mục quan trọng nhất trong khu Lăng mộ
Mộ đá là phần trung tâm về công năng trong một khu lăng.
Mỗi ngôi mộ cần được bố trí hợp lý để đảm bảo:
- Vị trí rõ ràng;
- Khoảng cách thuận tiện;
- Lối đi;
- Sự đồng bộ với các mộ khác.
Các mẫu mộ thường gặp gồm:
- Mộ không mái;
- Mộ tam cấp;
- Mộ một mái;
- Mộ hai mái;
- Mộ ba mái;
- Mộ tròn;
- Mộ đôi;
- Mộ Công giáo;
- Mộ granite.
Mộ đá nên giống nhau hoàn toàn hay chỉ đồng bộ?
Không nhất thiết phải giống hoàn toàn.
Tuy nhiên, trong cùng một khu Lăng mộ, nên giữ sự thống nhất về:
- Màu đá;
- Cao độ;
- Phong cách;
- Kiểu hoa văn.
Ví dụ:
Có thể có một số mộ đơn và một mộ đôi, nhưng nếu cùng dùng đá xanh, cùng chiều cao tương đối và cùng phong cách thì tổng thể vẫn hài hòa.
>>> Xem thêm bài viết: Lưu ý khi chụp mộ đá vào mộ cũ, hay khi sang cát, bốc mộ?
Mộ không mái phù hợp khi nào?
Mộ không mái phù hợp với:
- Khu có nhiều phần mộ;
- Khu diện tích nhỏ;
- Thiết kế tối giản;
- Khu muốn lấy Lăng thờ làm điểm nhấn.
Ưu điểm là tạo cảm giác:
- Thoáng;
- Gọn;
- Không che khuất các phần phía sau.
Mộ có mái phù hợp khi nào?
Mộ có mái phù hợp với những gia đình yêu thích phong cách truyền thống.
Tuy nhiên, nếu số lượng mộ quá nhiều, không nên chọn tất cả đều nhiều tầng mái vì sẽ làm tổng thể bị nặng.
2. Lăng thờ đá – công trình tạo điểm nhấn cho khu Lăng mộ
Lăng thờ thường là một trong những hạng mục nổi bật nhất trong toàn bộ khu lăng.
Vị trí thường được lựa chọn ở:
- Cuối trục chính;
- Trung tâm phía sau;
- Một vị trí trang trọng trong khuôn viên.
Tùy quy mô, có thể sử dụng:
- Lăng thờ đơn;
- Lăng thờ hai mái;
- Lăng thờ ba mái;
- Lăng thờ cánh;
- Lăng thờ thiết kế riêng.
Lăng thờ có bắt buộc phải có không?
Không.
Một khu lăng nhỏ có thể chỉ cần:
- Mộ;
- Lan can;
- Cổng.
Nếu khu đất chật, cố đưa thêm lăng thờ lớn vào có thể khiến không gian bị bí.
Ngược lại, với khu lăng gia đình hoặc dòng họ tương đối rộng, lăng thờ có thể trở thành điểm tập trung cho toàn bộ bố cục.
Kích thước Lăng thờ nên chọn thế nào?
Cần căn cứ vào:
- Diện tích khu đất;
- Số lượng mộ;
- Chiều rộng trục chính;
- Chiều cao của các phần mộ.
Không nên chọn lăng thờ chỉ dựa trên một mẫu đẹp nhìn thấy trên mạng.
3. Cổng đá – bộ mặt của khu Lăng mộ
Cổng là hạng mục đầu tiên khi nhìn vào khu lăng.
Một chiếc cổng phù hợp có thể giúp tổng thể trông:
- Chỉn chu;
- Trang trọng;
- Có điểm nhấn.
Các dạng cổng thường gặp:
- Cổng hai trụ;
- Cổng hai trụ có mái;
- Cổng tam quan;
- Cổng đơn giản kết hợp lan can.
Cổng hai trụ
Đây là kiểu gọn và dễ bố trí.
Phù hợp với:
- Khu lăng nhỏ;
- Mặt tiền hẹp;
- Gia đình muốn phong cách nhẹ.
Cổng tam quan
Phù hợp hơn với:
- Khu đất rộng;
- Lăng mộ dòng họ;
- Công trình có mặt tiền lớn.
Cổng tam quan tạo điểm nhấn mạnh nhưng không phải khu nào cũng phù hợp.
Nếu khu đất nhỏ, cổng quá lớn có thể làm mất cân đối.
4. Lan can đá – tạo ranh giới cho khu Lăng mộ
Lan can đá có vai trò:
- Phân định phạm vi khu lăng;
- Tạo sự kín đáo vừa phải;
- Kết nối kiến trúc giữa các hạng mục.
Lan can thường gồm:
- Chân đế;
- Tấm bưng;
- Cột;
- Tay vịn.
Hoa văn có thể là:
- Hoa sen;
- Tứ quý;
- Hoa lá;
- Chữ;
- Họa tiết hình học.
Lan can nên cao bao nhiêu?
Không có một con số áp dụng cho mọi công trình.
Chiều cao cần phù hợp với:
- Cổng;
- Các phần mộ;
- Lăng thờ;
- Địa hình.
Lan can quá cao có thể khiến khu lăng bị khép kín và nặng.
Lan can quá thấp có thể thiếu điểm kết nối.
5. Cuốn thư đá – có cần thiết không?
Cuốn thư là hạng mục thường được bố trí ở phía trong cổng của một số khu lăng.
Hình thức cuốn thư có thể khá đa dạng.
Hoa văn thường sử dụng:
- Rồng;
- Hoa sen;
- Tứ quý;
- Chữ;
- Hoa lá.
Cuốn thư có thể giúp:
- Tạo điểm chuyển tiếp;
- Tăng chiều sâu cho không gian;
- Làm điểm nhấn trang trí.
Tuy nhiên, đây không phải hạng mục bắt buộc.
>>> Xem thêm: Mẫu Bình phong đá đẹp, chất lượng cho các công trình tâm linh
Khi nào không nên làm Cuốn thư?
Không nên làm nếu:
- Khu đất nhỏ;
- Lối đi hẹp;
- Khoảng cách từ cổng đến mộ quá ngắn.
Nếu cố thêm Cuốn thư vào diện tích nhỏ, có thể gây:
- Cản lối;
- Che tầm nhìn;
- Làm khuôn viên bị chật.
6. Bàn lễ đá
Bàn lễ được sử dụng tại một số khu lăng để phục vụ việc:
- Đặt lễ;
- Thắp hương;
- Tưởng niệm.
Bàn có thể đặt:
- Trước Lăng thờ;
- Ở một khoảng sân phù hợp;
- Gần khu vực trung tâm.
Không nên đặt bàn lễ tại vị trí gây cản trở lối đi.
Kích thước bàn lễ
Nên lựa chọn theo:
- Diện tích;
- Khoảng sân;
- Quy mô khu lăng.
Không nhất thiết phải làm quá lớn.
7. Bậc đá
Bậc đá được sử dụng khi:
- Khu đất có độ cao chênh lệch;
- Cổng cao hơn mặt ngoài;
- Khu lăng được tôn nền.
Bậc cần đảm bảo:
- Dễ đi;
- Không quá cao;
- Bề mặt phù hợp.
Vì người lớn tuổi thường xuyên đến thăm viếng, không nên chỉ chú trọng hình thức mà quên yếu tố thuận tiện.
8. Nền lát đá
Nền là một phần rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ.
Một nền tốt cần:
- Dễ đi;
- Dễ vệ sinh;
- Hạn chế đọng nước;
- Phù hợp với các cấu kiện.
Có thể sử dụng:
- Đá tự nhiên;
- Vật liệu lát phù hợp khác.
Không nhất thiết toàn bộ khu lăng phải lát cùng một loại đá với Mộ.
Tuy nhiên, màu sắc nên hài hòa.
9. Hệ thống thoát nước
Đây là hạng mục kỹ thuật rất quan trọng.
Nếu thoát nước kém, có thể gây:
- Đọng nước;
- Ẩm;
- Bẩn;
- Khó vệ sinh.
Khi thiết kế, cần tính:
- Cao độ;
- Độ dốc;
- Hướng thoát.
Không nên làm xong nền mới nghĩ đến nước thoát đi đâu.
10. Cột đá trang trí
Một số khu lăng sử dụng thêm cột đá tại:
- Cổng;
- Góc lan can;
- Điểm chuyển tiếp.
Cột có thể chạm:
- Câu đối;
- Hoa văn;
- Chữ.
Cần tiết chế để không tạo cảm giác có quá nhiều chi tiết đứng cao trong cùng một không gian.
11. Đèn đá
Một số khu lăng có thể bố trí đèn đá hoặc đèn trang trí.
Nếu sử dụng, nên chọn kiểu:
- Đồng bộ;
- Gọn;
- Không lấn át kiến trúc chính.
Đèn chỉ nên đóng vai trò phụ trợ.
12. Bia đá và phần chữ
Bia là một hạng mục nhỏ nhưng có ý nghĩa rất lớn.
Thông tin trên bia cần được kiểm tra kỹ:
- Họ tên;
- Ngày tháng;
- Nội dung;
- Quê quán nếu có.
Trước khi khắc nên có bản xác nhận.
Một lỗi chính tả trên bia có thể gây khó khăn trong việc sửa chữa sau này.
13. Phần mái
Phần mái xuất hiện ở:
- Lăng thờ;
- Cổng;
- Mộ có mái.
Kiểu mái cần đồng bộ.
Không nên để:
- Cổng một kiểu;
- Mộ một kiểu;
- Lăng thờ một kiểu khác hoàn toàn.
Có nên tất cả hạng mục đều có nhiều mái?
Không.
Nếu Lăng thờ đã có nhiều tầng mái, Cổng và Mộ có thể tiết chế.
Mục tiêu là tạo thứ bậc kiến trúc.
14. Hoa văn
Hoa văn xuất hiện ở:
- Mộ;
- Lan can;
- Lăng thờ;
- Cổng;
- Cuốn thư.
Một khu lăng đẹp không cần quá nhiều chủ đề hoa văn.
Nên chọn một số chủ đề chính như:
- Hoa sen;
- Tứ quý;
- Rồng;
- Hoa lá.
Sau đó lặp lại có kiểm soát.
15. Chữ và câu đối
Câu đối thường được chạm trên:
- Cột Cổng;
- Cột Lăng thờ.
Nếu sử dụng cần:
- Kiểm tra nội dung;
- Kiểm tra chính tả;
- Kiểm tra bố cục.
Không nên chạm chữ chỉ để lấp đầy khoảng trống.
16. Không gian dự phòng
Đây là một “hạng mục vô hình” nhưng rất quan trọng.
Nếu khu lăng được sử dụng lâu dài, nên chừa:
- Vị trí thêm mộ;
- Lối đi;
- Khoảng trống.
Nếu ngay từ đầu đã lấp kín toàn bộ khu đất, sau này sẽ rất khó mở rộng.
17. Cây xanh
Cây xanh có thể giúp khu lăng mềm hơn.
Tuy nhiên nên chọn:
- Cây nhỏ;
- Hoa;
- Cỏ.
Hạn chế cây lớn sát:
- Mộ;
- Lan can;
- Lăng thờ.
Cần tính đến rễ cây khi phát triển.
18. Khu vực đốt vàng mã hoặc đặt đồ lễ
Tùy tập quán gia đình, có thể cần một khu vực riêng.
Nếu có, nên bố trí:
- Xa các cấu kiện cần bảo vệ;
- Không cản lối đi;
- Dễ vệ sinh.
Không nên để việc sử dụng phát sinh làm ảnh hưởng đến bố cục chính.
Một khu Lăng mộ đá có bắt buộc phải đầy đủ mọi hạng mục?
Không.
Đây là điều rất quan trọng.
Một khu Lăng mộ nhỏ có thể chỉ cần:
Mộ + Lan can + Cổng.
Một khu lớn có thể thêm:
Lăng thờ + Cuốn thư + Bàn lễ + nhiều hạng mục phụ trợ.
Không nên tư duy rằng:
Càng nhiều hạng mục càng đẹp.
Mỗi hạng mục chỉ nên xuất hiện khi:
- Có nhu cầu;
- Có đủ diện tích;
- Phù hợp với tổng thể.
Khu Lăng mộ nhỏ nên giữ lại những hạng mục nào?
Nếu diện tích hạn chế, nên ưu tiên:
- Mộ.
- Lối đi.
- Lan can nếu cần.
- Cổng gọn.
Nếu vẫn còn đủ không gian mới cân nhắc Lăng thờ.
Đây là cách giúp khu nhỏ không bị quá tải.
Khu Lăng mộ lớn cần ưu tiên gì?
Với khu lớn, nên ưu tiên:
- Quy hoạch;
- Phân khu;
- Lối đi;
- Vị trí dự phòng;
- Điểm nhấn trung tâm.
Không nên chỉ tăng số lượng hạng mục.
Khu càng lớn càng cần có trật tự.
Tỷ lệ giữa các hạng mục
Một khu Lăng mộ đẹp thường có sự phân cấp.
Có thể hình dung:
- Lăng thờ: cao và nổi bật nhất;
- Mộ: thấp hơn;
- Lan can: thấp hơn nữa;
- Cổng: cân đối với toàn khu.
Không nên để mọi hạng mục cùng cao và cùng nổi bật.
Có nên dùng cùng một loại đá cho mọi hạng mục?
Không bắt buộc, nhưng rất nên nếu muốn tổng thể đồng nhất.
Ví dụ có thể dùng cùng loại đá cho:
- Mộ;
- Lăng thờ;
- Cổng;
- Lan can.
Điều này giúp:
- Màu sắc hài hòa;
- Hoa văn đồng bộ;
- Dễ kiểm soát thiết kế.
Nếu phối đá khác nhau, nên có chủ ý rõ ràng.
Màu sắc quan trọng thế nào?
Màu đá là một trong những yếu tố quyết định cảm giác tổng thể.
Các tông thường gặp:
- Xanh đen;
- Xanh rêu;
- Xám;
- Granite.
Không nên pha quá nhiều tông màu trong một khu lăng nếu không có thiết kế từ đầu.
Có cần bản vẽ tổng thể?
Rất nên.
Bản vẽ nên thể hiện:
- Ranh khu đất;
- Cổng;
- Lăng thờ;
- Mộ;
- Lối đi;
- Khoảng cách;
- Lan can.
Nếu chỉ có từng bản vẽ riêng lẻ của từng sản phẩm, sẽ khó kiểm soát tổng thể.
Có nên làm phối cảnh 3D?
Nếu khu lăng có nhiều hạng mục, phối cảnh 3D rất hữu ích.
Nó giúp nhìn trước:
- Tỷ lệ;
- Cao độ;
- Màu sắc;
- Khoảng trống.
Nhưng 3D không thay thế bản vẽ kỹ thuật.
Cần cả hai.
Những hạng mục dễ phát sinh chi phí
Khi dự toán, nhiều gia đình chỉ tính:
- Mộ;
- Lăng thờ.
Nhưng thực tế còn có thể phát sinh:
- Lan can;
- Cổng;
- Nền;
- Vận chuyển;
- Lắp đặt;
- Bậc;
- Xử lý cao độ.
Vì vậy, nên lập danh sách toàn bộ hạng mục ngay từ đầu.
Nên thi công hạng mục nào trước?
Thông thường, cần đi theo trình tự hợp lý như:
Xử lý mặt bằng → nền → các cấu kiện chính → Mộ → Lăng thờ → Lan can → Cổng → hoàn thiện.
Thứ tự cụ thể còn phụ thuộc:
- Địa hình;
- Lối vận chuyển;
- Thiết kế.
Nếu lối vào hẹp, cần tính cách đưa các cấu kiện lớn vào trước khi đóng kín Cổng hoặc Lan can.
7 nguyên tắc bố trí các hạng mục trong khu Lăng mộ đá
1. Ưu tiên công năng trước
Phải có lối đi và không gian sử dụng.
2. Chọn một điểm nhấn chính
Thường là Lăng thờ.
3. Không để các hạng mục cạnh tranh nhau
Nếu Cổng quá lớn, Lăng thờ quá lớn và Mộ cũng quá cao, tổng thể sẽ rối.
4. Giữ vật liệu đồng bộ
Hạn chế quá nhiều màu đá.
5. Chừa không gian dự phòng
Đặc biệt với khu dòng họ.
6. Tính thoát nước từ đầu
Không nên làm sau.
7. Thiết kế tổng thể trước khi đặt từng sản phẩm
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.
Những lỗi thường gặp
Làm từng hạng mục riêng lẻ
Dẫn đến thiếu đồng bộ.
Cổng quá lớn
Lấn át khu lăng.
Lăng thờ quá cao
Tạo cảm giác nặng.
Mộ đặt quá sát nhau
Khó đi lại.
Lan can quá cao
Khu lăng bị khép kín.
Cuốn thư đặt sai vị trí
Cản lối đi.
Không tính vị trí tương lai
Sau này khó bổ sung.
Kết luận
Một khu Lăng mộ đá hoàn chỉnh có thể gồm nhiều hạng mục:
Mộ đá – Lăng thờ – Cổng đá – Lan can – Cuốn thư – Bàn lễ – Bậc – Nền và các hạng mục phụ trợ.
Tuy nhiên, không phải khu nào cũng cần tất cả.
Điều quan trọng nhất là lựa chọn dựa trên:
Diện tích + số lượng mộ + nhu cầu sử dụng + phong cách + khả năng mở rộng.
Nếu khu nhỏ, nên tiết chế.
Nếu khu lớn, nên quy hoạch dài hạn.
Một khu Lăng mộ đẹp không nằm ở việc có bao nhiêu hạng mục, mà ở việc các hạng mục đó có phù hợp và liên kết với nhau hay không.
Do đó, trước khi đặt làm từng sản phẩm, gia đình nên có ít nhất một bản bố trí tổng thể.
Điều này sẽ giúp:
- Kiểm soát kích thước;
- Kiểm soát chi phí;
- Đồng bộ vật liệu;
- Giữ được tính thẩm mỹ lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Một khu Lăng mộ đá gồm những gì?
Thông thường có thể gồm Mộ đá, Lăng thờ, Cổng, Lan can, Cuốn thư, Bàn lễ, Bậc và nền.
Có bắt buộc phải có Lăng thờ không?
Không. Việc có Lăng thờ hay không phụ thuộc nhu cầu và diện tích.
Khu nhỏ có cần Cuốn thư không?
Không bắt buộc. Nếu diện tích nhỏ, bỏ bớt Cuốn thư có thể giúp không gian thoáng hơn.
Có cần làm Cổng Tam quan không?
Không. Cổng hai trụ đơn giản có thể phù hợp hơn với nhiều khu nhỏ.
Có nên dùng cùng một loại đá cho toàn khu?
Rất nên nếu muốn đồng bộ màu sắc và phong cách, nhưng không bắt buộc.
Lăng thờ nên đặt ở đâu?
Thường đặt ở vị trí trung tâm hoặc cuối trục chính, nhưng cần căn cứ vào mặt bằng thực tế.
Nên làm từng hạng mục riêng hay thiết kế tổng thể?
Nên thiết kế tổng thể trước, sau đó mới chia thành từng giai đoạn thi công.
Hạng mục nào dễ bị bỏ quên nhất?
Thường là nền, thoát nước, lối đi và khoảng dự phòng cho tương lai.
